انقلاب بلوبرد ۶: اینترنت ماهواره‌ای روی گوشی معمولی شما

 پایان شکاف دیجیتال؛ چگونه ماهواره عظیم AST SpaceMobile موبایل‌های عادی را به فضا وصل کرد

جزئیات فنی و تجاری بزرگ‌ترین آرایه مخابراتی جهان برای اتصال مستقیم 5G از مدار زمین

در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، صنعت فضایی شاهد یک نقطه عطف تاریخی بود که طی آن شرکت AST SpaceMobile موفق شد ماهواره BlueBird 6 را با موفقیت در مدار زمین قرار دهد. این ماهواره که به عنوان بزرگ‌ترین آرایه ارتباطات تجاری مستقر در مدار پایین زمین (LEO) شناخته می‌شود، برای ارائه خدمات پهن‌باند سلولی از فضا به کاربران تجاری و دولتی طراحی شده است. عملیات پرتاب در ساعت ۱۰:۲۵ شب به وقت EST از مرکز فضایی ساتیش داوان در سریهاریکوتا هند انجام شد و این فضاپیمای عظیم توسط راکت LVM3 سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) در مدت ۱۶ دقیقه به مدار مورد نظر رسید. ابعاد این ماهواره بسیار خیره‌کننده است؛ با مساحتی نزدیک به ۲۴۰۰ فوت مربع، این سازه بیش از سه برابر بزرگ‌تر از نسل‌های قبلی یعنی ماهواره‌های BlueBirds 1-5 است که خود پیش‌تر رکورددار ابعاد در این حوزه بودند.

سایبرکست قسمت 86 : سفر AST SpaceMobile از علمی تخیلی تا واقعیت

هوش مصنوعی در مدار؛ چگونه الگوریتم‌های هوشمند، غول ۲۴۰۰ فوت مربعی بلوبرد را در ارتفاع ۷۰۰ کیلومتری مدیریت می‌کنند؟

از هاوایی تا تگزاس؛ نگاهی به شبکه متحدین استراتژیک از گوگل و AT&T تا ورایزن در نبرد علیه استارلینک

در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، صنعت فضایی شاهد یک نقطه عطف تاریخی بود که طی آن شرکت AST SpaceMobile موفق شد ماهواره BlueBird 6 را با موفقیت در مدار زمین قرار دهد. این ماهواره که به عنوان بزرگ‌ترین آرایه ارتباطات تجاری مستقر در مدار پایین زمین (LEO) شناخته می‌شود، برای ارائه خدمات پهن‌باند سلولی از فضا به کاربران تجاری و دولتی طراحی شده است. عملیات پرتاب در ساعت ۱۰:۲۵ شب به وقت EST از مرکز فضایی ساتیش داوان در سریهاریکوتا هند انجام شد و این فضاپیمای عظیم توسط راکت LVM3 سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) در مدت ۱۶ دقیقه به مدار مورد نظر رسید. ابعاد این ماهواره بسیار خیره‌کننده است؛ با مساحتی نزدیک به ۲۴۰۰ فوت مربع، این سازه بیش از سه برابر بزرگ‌تر از نسل‌های قبلی یعنی ماهواره‌های BlueBirds 1-5 است که خود پیش‌تر رکورددار ابعاد در این حوزه بودند.

از منظر فنی،  BlueBird 6 یک شاهکار مهندسی محسوب می‌شود که قادر است نرخ انتقال داده‌ای تا ۱۲۰ مگابیت بر ثانیه را مستقیماً به دستگاه‌های تلفن همراه استاندارد و بدون تغییر سخت‌افزاری ارائه دهد.  این یعنی کاربران می‌توانند بدون نیاز به گوشی‌های ماهواره‌ای خاص یا تجهیزات جانبی، از خدماتی چون تماس صوتی، تبادل کامل داده و حتی سرویس‌های ویدیویی با کیفیت بالا بهره‌مند شوند. این سیستم که با استانداردهای 4G و  5G سازگار است، نه تنها برای کاربران عادی، بلکه برای کاربردهای دولتی که به قدرت بالا، اندازه دهانه آنتن بزرگ و تکنولوژی رادیویی ثبت‌شده این شرکت نیاز دارند، بهینه‌سازی شده است. آبل آشولان، مدیرعامل این شرکت، این پرتاب را لحظه‌ای برای اثبات نوآوری و تولیدات آمریکایی می‌داند که مسیر را برای ارائه پهن‌باند ماهواره‌ای در مقیاس جهانی هموار کرده است.

در قلب تپنده این ماهواره، سیستم‌های بسیار پیشرفته‌ای قرار دارند که توسط هوش مصنوعی ماهواره‌ای (Satellite AI) مدیریت می‌شوند. در حالی که ماهواره با سرعت سرسام‌آور ۷.۵ کیلومتر بر ثانیه در ارتفاع ۷۰۰ کیلومتری از زمین حرکت می‌کند، الگوریتم‌های هوش مصنوعی وظیفه بهینه‌سازی مداوم شکل پرتوها، تخصیص فرکانس و مدیریت توان مصرفی را بر عهده دارند. 1فناوری شکل‌دهی پرتو (Beamforming) در آرایه‌های فازی این ماهواره، از هزاران عنصر آنتن برای هدایت الکترونیکی پرتوها بدون قطعات متحرک استفاده می‌کند. این تکنولوژی به هر ماهواره اجازه می‌دهد صدها سلول ارتباطی روی زمین ایجاد کند و تاخیر زمانی (Latency) را در محدوده بسیار مطلوب ۳۰ تا ۴۰ میلی‌ثانیه نگه دارد که برای مکالمات صوتی و اکثر جلسات داده‌ای کاملاً استاندارد است. همچنین، سازگاری با استانداردهای 3GPP تضمین می‌کند که زیرساخت‌های فعلی موبایل نیازی به تغییرات فرم‌ویر ندارند.

از نظر استراتژی تجاری و بازار، AST SpaceMobile توانسته است شبکه‌ای عظیم از متحدان قدرتمند را در سراسر جهان ایجاد کند. این شرکت با بیش از ۵۰ اپراتور شبکه تلفن همراه که در مجموع نزدیک به ۳ میلیارد مشترک دارند، قرارداد همکاری امضا کرده است. شرکای استراتژیک بزرگی همچون AT&T، Verizon، Vodafone، Rakuten، Google، American Tower، Bell و stc Group در پروژه‌های آزمایشی، ترتیبات رومینگ و ادغام زیرساخت‌ها با این شرکت همکاری می‌کنند. این پیشرفت‌های چشمگیر باعث شده است که ارزش سهام شرکت در سال جاری میلادی رشد ۳۰۰ درصدی را تجربه کند، چرا که سرمایه‌گذاران پتانسیل بالای این شرکت در رقابت با سیستم Starlink متعلق به اسپیس‌اکس را به خوبی درک کرده‌اند. اگرچه استارلینک در حال حاضر بیش از ۵۰۰۰ ماهواره در مدار دارد، اما تمرکز AST بر استفاده از طیف فرکانسی دارای مجوز اپراتورها، یک مزیت رگولاتوری بزرگ برای آن‌ها محسوب می‌شود .

مسیر رگولاتوری و تاییدیه‌های قانونی نیز با موفقیت در حال طی شدن است. FCC (کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا) مجوز موقت ویژه‌ای را برای آزمایش‌های زنده در شبکه‌های AT&T و Verizon صادر کرده است و رگولاتورهای کشورهای دیگری مثل بریتانیا و ترکیه نیز مجوزهای مشابهی برای سناریوهای رومینگ بین‌المللی اعطا کرده‌اند. آزمایش‌های عملیاتی تاکنون بسیار امیدوارکننده بوده‌اند؛ برای مثال در ۲۴ فوریه ۲۰۲۵، یک تماس ویدیویی دوطرفه موفقیت‌آمیز بین هاوایی و تگزاس با استفاده از یک گوشی Galaxy معمولی انجام شد. با این حال، دریافت مجوزهای دائمی مستلزم ارائه گزارش‌های دقیق در مورد همزیستی با دکل‌های زمینی 5G، انطباق با پروتکل‌های ITU و تضمین پایداری خدمات اضطراری و حریم خصوصی کاربران است. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که درآمد پهن‌باند ماهواره‌ای تا سال ۲۰۲۹ از مرز ۳۳ میلیارد دلار فراتر خواهد رفت که فرصت‌های بی‌نظیری را برای اشتراک‌های مستقیم و عمده‌فروشی ایجاد می‌کند.

برنامه آینده این شرکت برای توسعه منظومه ماهواره‌ای خود بسیار بلندپروازانه و دقیق است. هدف نهایی، استقرار یک شبکه کامل متشکل از ۲۴۸ ماهواره است، اما پیش‌بینی می‌شود با عملیاتی شدن حدود ۱۱۰ واحد، سرویس‌دهی مداوم جهانی آغاز شود. در کوتاه‌مدت، شرکت قصد دارد ۴۵ تا ۶۰ ماهواره نسل جدید (Block-2) را تا پایان سال ۲۰۲۶ به مدار بفرستد و برای این کار ظرفیت تولید کارخانه‌های خود در تگزاس و اسکاتلند را به گونه‌ای ارتقا داده که قادر به ساخت یک ماهواره در هر پنج روز باشند. همچنین، برای کاهش ریسک‌های پرتاب، قراردادهایی با تامین‌کنندگان متنوعی همچون SpaceX، ISRO و Blue Origin منعقد شده است. اگرچه چالش‌هایی نظیر تامین سرمایه سنگین (Capex) و مدیریت زنجیره تامین وجود دارد، اما موفقیت BlueBird 6 ثابت کرد که رویای اتصال جهانی بدون شکاف دیجیتالی، از مرحله نمونه اولیه فراتر رفته و وارد فاز عملیاتی تجاری شده است.

بر اساس مستندات و منابع موجود، این شرکت وارد فاز عملیاتی بسیار فشرده‌ای شده است تا بتواند برتری خود را در مدار زمین تثبیت کند.

شرکت AST SpaceMobile به طور مشخص هدف‌گذاری کرده است که تا پایان سال ۲۰۲۶، مجموعاً بین ۴۵ تا ۶۰ ماهواره نسل جدید (Block-2) را در مدار زمین مستقر نماید. این مرحله از استقرار که بلافاصله پس از پرتاب موفقیت‌آمیز BlueBird 6 آغاز شده است، برای شرکت یک نقطه عطف حیاتی محسوب می‌شود، چرا که رسیدن به این تعداد از ماهواره‌ها، امکان ارائه پوشش مداوم و تجاری را در بازارهای کلیدی فراهم می‌سازد. طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده، این هدف از طریق پرتاب‌های متوالی و با فاصله زمانی تقریبی یک الی دو ماه محقق خواهد شد تا شبکه سلولی فضایی با سرعت هرچه تمام‌تر گسترش یابد.

برای درک بهتر این حجم از عملیات، باید به این نکته اشاره کرد که این شرکت قصد دارد تنها تا میانه سال ۲۰۲۶، تعداد ۱۰ ماهواره از سری Block-2 را به فضا بفرستد. این ماهواره‌ها که به مراتب پیشرفته‌تر و بزرگ‌تر از ۵ ماهواره اولیه (Block-1) هستند، ظرفیت شبکه را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهند. مدیریت مجموعه بر این باور است که پس از رسیدن تعداد ماهواره‌های عملیاتی به حدود ۱۱۰ واحد، شبکه قادر خواهد بود سرویس جهانی مداوم را به کاربران ارائه دهد. این در حالی است که در بلندمدت، نقشه راه نهایی آن‌ها برای پوشش کامل و بی‌نقص در سراسر سیاره، بر پایه منظومه‌ای متشکل از ۲۴۸ ماهواره بنا شده است.

تحقق این هدف‌گذاری جسورانه به توان تولیدی بی‌سابقه‌ای نیاز دارد که شرکت مقدمات آن را با ارتقای خطوط تولید خود در تگزاس و اسکاتلند فراهم کرده است؛ به گونه‌ای که اکنون قادر هستند در هر پنج روز، یک ماهواره را تولید و آماده پرتاب کنند. همچنین برای تضمین تداوم پرتاب‌ها و کاهش ریسک‌های احتمالی، AST SpaceMobile قراردادهای همکاری استراتژیکی را با چندین تامین‌کننده بزرگ خدمات پرتاب از جمله SpaceX، ISRO و Blue Origin منعقد کرده است تا تنوع لازم در گزینه‌های پرتابی خود را حفظ نماید. این استراتژی تهاجمی در توسعه زیرساخت‌ها، نشان‌دهنده عزم جدی آن‌ها برای پیشی گرفتن از رقبایی همچون استارلینک در بازار پررونق اینترنت ماهواره‌ای مستقیم به موبایل است.

جمع‌بندی : 

در ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ماهواره BlueBird 6 به عنوان بزرگ‌ترین آرایه ارتباطی LEO با موفقیت پرتاب شد. این ماهواره با استفاده از هوش مصنوعی و تکنولوژی پیشرفته آنتن، سرعت ۱۲۰ مگابیت بر ثانیه را مستقیماً به گوشی‌های 4G/5G معمولی ارائه می‌دهد. با حمایت شرکای بزرگی همچون AT&T و گوگل، شرکت AST SpaceMobile قصد دارد با تولید سریع (هر ۵ روز یک ماهواره)، تا سال ۲۰۲۶ پوشش جهانی خود را با ۱۱۰ ماهواره آغاز کند و به رقابت مستقیم با استارلینک بپردازد.

———————————————————————————

• نکات کلیدی:

• ابعاد خیره‌کننده: مساحت ۲۴۰۰ فوت مربعی که بزرگ‌ترین در نوع خود محسوب می‌شود.

• اتصال مستقیم (Direct-to-Cell): ارائه سرعت ۱۲۰ مگابیت بر ثانیه به گوشی‌های استاندارد 4G/5G بدون نیاز به تجهیزات جانبی.

• مدیریت با AI: استفاده از هوش مصنوعی برای تکنولوژی Beamforming و تخصیص داینامیک فرکانس.

• شبکه همکاران: قرارداد با بیش از ۵۰ اپراتور جهانی و ۳ میلیارد مشترک بالقوه.

• سرعت تولید: توانایی ساخت یک ماهواره در هر ۵ روز در کارخانه‌های تگزاس و اسکاتلند.
  
  

• نکات تکمیلی:

• تاییدیه FCC: دریافت مجوزهای موقت برای آزمایش زنده در شبکه‌های بزرگ آمریکا.

• برتری رگولاتوری: استفاده از طیف فرکانسی دارای مجوز اپراتورها که یک مزیت بزرگ نسبت به مدل استارلینک است.

• رشد اقتصادی: تجربه رشد ۳۰۰ درصدی سهام شرکت در سال ۲۰۲۵.

• تنوع در پرتاب: قرارداد با رقبایی مثل SpaceX و Blue Origin برای تضمین تداوم ارسال ماهواره‌ها.

• نتیجه گیری:

موفقیت BlueBird 6 نقطه پایانی بر دوران «نقاط کور مخابراتی» است. AST SpaceMobile ثابت کرد که می‌توان فضا را به یک «دکل مخابراتی نامرئی» تبدیل کرد که نه تنها در کوهستان‌ها و اقیانوس‌ها، بلکه در قلب شهرها نیز به کمک زیرساخت‌های فعلی بیاید. این پروژه، نه فقط یک جهش تکنولوژیک، بلکه یک پیروزی بزرگ برای مدل کسب‌وکار تعاملی با اپراتورها در مقابل مدل مستقل استارلینک است.

• پرسش‌های تحقیقاتی بیشتر:

• با استقرار کامل ۲۴۸ ماهواره، تاثیر نویزهای فرکانسی این منظومه عظیم بر نجوم رادیویی و رصدهای زمینی چه خواهد بود؟

• آیا اپراتورهای محلی در کشورهای در حال توسعه، توان مالی و فنی لازم برای ادغام زیرساخت‌های خود با این سیستم را دارند؟

• امنیت داده‌ها در مسیر انتقال مستقیم از گوشی به ماهواره و سپس به ایستگاه‌های زمینی چگونه تضمین می‌شود؟

• نبرد قیمت‌گذاری بین Starlink و AST SpaceMobile در بازار اشتراک‌های مستقیم به موبایل چگونه شکل خواهد گرفت؟

• سخن پایانی نویسنده :

فکرش را بکن؛ ماهواره‌ای به اندازه یک آپارتمان بزرگ در فضا، با سرعت ۷.۵ کیلومتر بر ثانیه می‌چرخد و به گوشی داخل جیب ما سیگنال 5G می‌دهد! این یعنی در آینده‌ای بسیار نزدیک، دیگر چیزی به اسم «آنتن ندارم» وجود نخواهد داشت. برای ما در ایران که مناطق محروم و صعب‌عبور زیادی داریم، چنین تکنولوژی‌هایی می‌تواند فرشته نجات آموزش و خدمات اضطراری باشد. فقط امیدوارم رگولاتوری‌های جهانی و محلی، مسیر را برای این «عدالت دیجیتال» هموار کنند و اجازه دهند تکنولوژی کار خودش را انجام دهد.

منبع : به گزارش  aicerts 

 

در مجله سایبرلایف بخوانید