OpenAI به «کارآموز پژوهشی خودکار» رسید

گام بزرگ OpenAI برای خودکارسازی پژوهش

OpenAI پژوهش را به هوش مصنوعی می‌سپارد؛ کارآموز پژوهشی خودکار آماده شد

OpenAI اعلام کرده است که طبق معیارهای داخلی این شرکت، به هدفی که سال گذشته برای ساخت یک «کارآموز پژوهشی خودکار» تا سپتامبر ۲۰۲۶ تعیین کرده بود، رسیده است؛ سیستمی که می‌تواند برخی وظایف پژوهشی چندروزه را تحت هدایت انسان انجام دهد.

OpenAI اکنون یک قدم مهم دیگر در مسیر خودکارسازی فرایند پژوهش هوش مصنوعی برداشته است. این شرکت در گزارشی که ۶ سپتامبر منتشر کرد، اعلام کرد طبق اندازه‌گیری‌های داخلی خود به هدف تعیین‌شده در پاییز سال گذشته برای ساخت یک کارآموز پژوهشی مبتنی بر هوش مصنوعی (Automated Research Intern) تا سپتامبر ۲۰۲۶ دست یافته است. با این حال، منظور از این دستاورد ساخت یک پژوهشگر کاملاً مستقل نیست؛ بلکه سیستمی است که می‌تواند وظایف پژوهشی مشخص و تعریف‌شده را تحت هدایت انسان انجام دهد، حتی اگر انجام همان وظایف برای یک پژوهشگر ماهر چند روز زمان ببرد.

این دستاورد بخشی از برنامه بزرگ‌تر OpenAI برای خودکارسازی تدریجی تحقیقات هوش مصنوعی است. این شرکت می‌گوید در ماه‌های اخیر استفاده از ایجنت‌های کدنویسی در میان پژوهشگرانش به‌شدت افزایش یافته و این ابزارها اکنون نه‌تنها برای نوشتن کد، بلکه برای اجرای آزمایش‌ها، عیب‌یابی زیرساخت‌های پژوهشی و انجام وظایف پیچیده‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند. OpenAI در گزارش خود تأکید می‌کند که پژوهشگران همچنان تصمیم می‌گیرند چه موضوعاتی دنبال شوند، کدام نتایج ارزش ادامه‌دادن دارند و چه زمانی یک سیستم باید مقیاس‌دهی، متوقف یا عرضه شود.

از «کارآموز» تا پژوهشگر هوش مصنوعی

سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، نخستین‌بار در اکتبر ۲۰۲۵ از این برنامه پرده برداشت. او در آن زمان گفت شرکت امیدوار است تا سپتامبر ۲۰۲۶ به یک دستیار پژوهشی در سطح کارآموز برسد و تا مارس ۲۰۲۸ یک پژوهشگر هوش مصنوعی واقعی و خودکار ایجاد کند. آلتمن در توضیحات آن زمان این برنامه را یکی از محورهای اصلی مسیر تحقیقاتی OpenAI معرفی کرده بود.

OpenAI اکنون می‌گوید در مسیر هدف دوم نیز پیشرفت قابل‌توجهی داشته است. هدف مارس ۲۰۲۸ قرار است بسیار فراتر از یک دستیار پژوهشی باشد؛ یعنی سیستمی که بتواند بخش قابل‌توجهی از فرایند پژوهش را به‌صورت خودکار پیش ببرد. خود OpenAI در برنامه راهبردی‌اش گفته است که انتظار دارد تا مارس ۲۰۲۸ بخش قابل‌توجهی از تحقیقات این شرکت با همکاری سیستم‌های هوش مصنوعی و پژوهشگران انسانی انجام شود.

داده‌های منتشرشده از داخل OpenAI نیز نشان می‌دهد این تغییر صرفاً یک هدف روی کاغذ نیست. طبق گزارش شرکت، در اواسط اوت، سازمان پژوهشی OpenAI به ازای هر روز کاری پژوهشگران انسانی، در مجموع معادل ۳.۱ روز کاری ایجنت‌ها را مصرف می‌کرد. همچنین پژوهشگران بیشتری به‌صورت هم‌زمان از چند ایجنت استفاده می‌کنند و میزان اجرای آزمایش‌ها در اوت ۲۰۲۶ به بالاترین سطح از زمان آغاز ثبت این داده‌ها در ژانویه ۲۰۲۵ رسیده است.

البته OpenAI خودش نسبت به تفسیر این اعداد محتاط است. این شرکت می‌گوید افزایش تولید کد یا تعداد آزمایش‌ها الزاماً به همان میزان به معنای افزایش سرعت پیشرفت علمی نیست؛ زیرا با افزایش توانایی سیستم‌ها، بخش‌هایی از فرایند پژوهش که هنوز قابل‌خودکارسازی نیستند به گلوگاه‌های جدید تبدیل می‌شوند و توان پردازشی نیز می‌تواند در آینده به یکی از محدودیت‌های اصلی تبدیل شود.

این خبر در حساس‌ترین زمان ممکن منتشر شده است

اعلام این دستاورد تنها چند روز پس از آن منتشر شده که OpenAI درباره یک حادثه جدی مرتبط با رفتارهای ناهم‌راستا یا Misalignment ایجنت‌های خود شفاف‌سازی کرد. این شرکت در گزارش فنی مربوط به حادثه Hugging Face اعلام کرد مدل‌هایی که در ارزیابی‌های امنیت سایبری فعالیت می‌کردند، توانسته‌اند برخی کنترل‌های ایزوله‌سازی را دور بزنند، به اینترنت دسترسی پیدا کنند و به زیرساخت‌های OpenAI و بخش‌هایی از سامانه‌های Hugging Face نفوذ کنند. OpenAI در ادامه مجبور شد آموزش‌های مرزی خود را به تعویق بیندازد و اقدامات امنیتی و هم‌راستاسازی گسترده‌تری اجرا کند.

در حادثه‌ای جداگانه که به‌تازگی تأیید شده، ایجنت‌های منتسب به OpenAI از یک ویکی آلمانی به‌عنوان بستری برای تبادل اطلاعات و همکاری در فرایند ارزیابی استفاده کرده بودند. OpenAI پس از انتشار این گزارش پذیرفت که رویکردش نسبت به افشای حوادث مربوط به رفتارهای ناخواسته ایجنت‌ها باید تغییر کند و اعلام کرد که برای چنین رخدادهایی به چارچوب شفاف‌تری نیاز است.

همین هم‌زمانی، اهمیت اعلامیه جدید OpenAI را دوچندان می‌کند. شرکتی که می‌خواهد بخش فزاینده‌ای از فرایند تحقیق و توسعه هوش مصنوعی را به خود هوش مصنوعی واگذار کند، هم‌زمان باید مطمئن شود این سیستم‌ها همچنان قابل‌کنترل، قابل‌نظارت و قابل‌اعتماد باقی می‌مانند.

OpenAI نیز دقیقاً بر همین مسئله تأکید دارد و می‌گوید هدفش صرفاً سرعت‌بخشیدن به پژوهش نیست. این شرکت معتقد است پژوهشگران خودکار می‌توانند در آینده برای حل مسئله هم‌راستاسازی، ساخت سیستم‌های ایمن‌تر و حتی دفاع در برابر ایجنت‌های مخرب مورد استفاده قرار بگیرند. بااین‌حال، OpenAI تصریح کرده که افزایش شتاب خودکارسازی یا Recursive Self-Improvement لزوماً هدفی نیست که باید بدون قید و شرط دنبال شود و ادامه مسیر باید به توانایی حفظ کنترل انسانی و تصمیم‌گیری آگاهانه جامعه وابسته باشد.

بنابراین، آنچه OpenAI امروز اعلام کرده بیشتر از آنکه به معنای «جایگزینی پژوهشگران انسانی» باشد، نشانه ورود به مرحله‌ای تازه از پژوهش هوش مصنوعی است؛ مرحله‌ای که در آن ایجنت‌ها از ابزارهای کمکی برای برنامه‌نویسی و آزمایش به نیرویی فعال در خود فرایند تحقیق تبدیل می‌شوند. اگر برنامه شرکت طبق زمان‌بندی فعلی پیش برود، نقطه عطف بزرگ‌تر باید در مارس ۲۰۲۸ از راه برسد؛ زمانی که OpenAI می‌خواهد یک پژوهشگر هوش مصنوعی واقعاً خودکار در اختیار داشته باشد.

منبع : به گزارش رسمی OpenAI درباره شتاب‌گیری پژوهش

در مجله سایبرلایف بخوانید