رونمایی رسمی از فناوری DLSS 5 انویدیا

فناوری DLSS 5 چیست؟ جزئیات رندرینگ عصبی، عملکرد در NBA 2K27 و کارت‌های RTX 50

انویدیا با الگوریتم 3D-Guided Neural Rendering نحوه تعامل نور، پوست و متریال در بازی‌ها را بازسازی می‌کند

شرکت انویدیا (NVIDIA) جزئیات نهایی فناوری DLSS 5 را منتشر کرد؛ راهکاری انقلابی بر پایه رندرینگ عصبی هدایت‌شده با داده‌های سه‌بعدی (3D-Guided Neural Rendering) که از ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ با بازی NBA 2K27 و انحصاری برای کارت‌های گرافیک سری RTX 50 در دسترس قرار می‌گیرد. برخلاف نسل‌های گذشته DLSS که صرفاً وضوح تصویر را افزایش می‌دادند یا فریم تولید می‌کردند، DLSS 5 با استفاده از یک مدل عصبی هوش مصنوعی، نحوه تعامل نور با اشیا، پوست، مو و متریال‌ها را بازسازی می‌کند. این فناوری با دریافت هندسه، بافت‌ها و بافرهای نورپردازی از موتور بازی، پدیده‌هایی مانند پراکنده‌سازی زیرسطحی نور (Subsurface Scattering)، سایه‌های تماسی و نورپردازی مو را با دقت خیره‌کننده محاسبه می‌کند. پس از انتقادات اولیه درباره تغییر دیدگاه هنری سازندگان، انویدیا قابلیت تعیین‌پذیری (Determinism) و کنترل توسط توسعه‌دهندگان را فراهم کرده است تا دست بازی‌سازان برای تنظیم شدت اثر هوش مصنوعی باز باشد. همچنین انویدیا با بهینه‌سازی گسترده در شش ماه توانسته هزینه اجرای این فناوری را تا ۵ برابر کاهش دهد، به‌طوری که امکان اجرای آن از کارت پرچمدار RTX 5090 تا کارت میان‌رده RTX 5060 فراهم شده است. با این حال، اجرای فناوری نیازمند صرف بخشی از توان پردازشی پایه GPU است که با Multi Frame Generation جبران می‌شود.

سایبرکست قسمت 130 : رونمایی رسمی از فناوری DLSS 5 انویدیا

———————————————————————————

نمایش رسمی DLSS 5 انویدیا منتشر شد؛ هوش مصنوعی حالا قرار است خودِ گرافیک بازی را بازسازی کند

نخستین اجرای رسمی DLSS 5 در بازی NBA 2K27 برای دارندگان کارت‌های گرافیک سری RTX 50

انویدیا سرانجام جزئیات نهایی DLSS 5 را منتشر کرد؛ فناوری جدیدی که با استفاده از «رندرینگ عصبی هدایت‌شده با داده‌های سه‌بعدی» تلاش می‌کند نور، متریال، سایه و جزئیات بصری بازی‌ها را فراتر از توان رندرینگ سنتی بازسازی کند. DLSS 5 از ۳ سپتامبر با بازی NBA 2K27 در دسترس قرار می‌گیرد و برخلاف نسل‌های قبلی، تنها روی کارت‌های گرافیک RTX 50 و لپ‌تاپ‌های مجهز به این نسل اجرا خواهد شد.

انویدیا در نهایت نسخه نهایی DLSS 5 را برای عرضه آماده کرده است؛ فناوری‌ای که از زمان معرفی اولیه در ماه مارس، یکی از بحث‌برانگیزترین پروژه‌های این شرکت در حوزه گرافیک محسوب می‌شود. تفاوت اصلی DLSS 5 با نسل‌های قبلی در این است که انویدیا دیگر صرفاً تلاش نمی‌کند تصویری را که GPU رندر کرده با وضوح یا کیفیت بیشتری بازسازی کند؛ بلکه می‌خواهد با کمک یک مدل عصبی، نحوه تعامل نور با اشیا، پوست، مو، لباس و سایر متریال‌های صحنه را نیز بازسازی کند. به همین دلیل، انویدیا این فناوری را بخشی از نسل جدید «3D-Guided Neural Rendering» می‌داند.

DLSS 5 دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

برای درک تفاوت DLSS 5 با DLSSهای قبلی، باید به مسیر تکامل فناوری انویدیا نگاه کنیم. DLSS در ابتدا با هدف افزایش نرخ فریم از طریق بازسازی تصویر معرفی شد. سپس قابلیت Frame Generation و در نسل‌های جدیدتر Multi Frame Generation اضافه شدند تا GPU بتواند بین فریم‌های واقعی، فریم‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی قرار دهد.

اما DLSS 5 یک قدم متفاوت برمی‌دارد. طبق توضیح رسمی انویدیا، مدل عصبی جدید از فریم رندرشده بازی، هندسه طراحی‌شده توسط هنرمندان، بافت‌ها و بافرهای نورپردازی به‌عنوان پایه استفاده می‌کند و سپس جزئیات مربوط به نور و متریال را تولید می‌کند. بنابراین برخلاف مدل‌های مولد تصویر عمومی، قرار نیست از یک متن یا دستور متنی، یک تصویر دلخواه تولید کند؛ خروجی همچنان باید به داده‌های واقعی همان صحنه بازی وفادار بماند.

به زبان ساده، اگر یک بازیکن در بازی زیر نور قرار داشته باشد، DLSS 5 می‌تواند نحوه انتشار نور روی پوست، بازتاب آن روی لباس یا ایجاد سایه در محل تماس دست و لباس را به شکل پیچیده‌تری محاسبه و بازسازی کند؛ کاری که در رندرینگ بلادرنگ معمولاً به دلیل هزینه محاسباتی بالا محدود می‌شود.

انویدیا برای توصیف این قابلیت از نمونه‌هایی مانند عبور نور از گوش بازیکنان، پراکندگی زیرسطحی نور در پوست، جزئیات نورپردازی مو و سایه‌های تماسی استفاده کرده است. در NBA 2K27، هدف این بوده که بازیکنان اسکن‌شده واقعی همچنان همان هندسه چهره را حفظ کنند، اما نورپردازی و واکنش متریال‌های بدن و لباس طبیعی‌تر به نظر برسد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا DLSS 5 قرار نیست جایگزین مدل سه‌بعدی، بافت یا طراحی هنری بازی شود. اگر هندسه یک شیء ضعیف باشد، هوش مصنوعی نمی‌تواند صرفاً با جادوی پردازشی آن را به یک مدل سه‌بعدی کاملاً جدید تبدیل کند. در واقع، بخش مهمی از کیفیت نهایی همچنان به داده‌هایی وابسته است که موتور بازی در اختیار DLSS 5 قرار می‌دهد. آزمایش‌های اولیه نیز نشان داده‌اند که فناوری بیشتر روی نورپردازی، پاسخ متریال‌ها و جزئیات ظاهری اثر می‌گذارد تا اینکه بتواند هندسه یا بافت‌های ضعیف را از صفر بازسازی کند.

چرا DLSS 5 در ابتدا این‌قدر بحث‌برانگیز شد؟

DLSS 5 در نخستین نمایش‌های خود واکنش کاملاً متفاوتی نسبت به نسل‌های قبلی DLSS ایجاد کرد. دلیل اصلی این بود که تغییرات ایجادشده در برخی چهره‌ها به اندازه‌ای محسوس بود که بعضی کاربران آن را به فیلترهای زیبایی یا مدل‌های تولید تصویر هوش مصنوعی تشبیه کردند.

به‌خصوص در نمایش اولیه مربوط به Resident Evil Requiem، تغییرات روی چهره شخصیت‌ها باعث شد منتقدان این سؤال را مطرح کنند که آیا انویدیا عملاً در حال تغییر دیدگاه هنری سازندگان بازی است یا خیر. نگرانی اصلی این بود که اگر یک مدل هوش مصنوعی بتواند چهره، نور و ظاهر شخصیت را تغییر دهد، مرز میان «بازسازی تصویر» و «تغییر محتوای هنری بازی» کجاست؟

انویدیا در نسخه نهایی تلاش کرده این نگرانی را تا حد زیادی پاسخ دهد. این شرکت تأکید می‌کند که DLSS 5 یک سیستم کاملاً تعیین‌پذیر است و توسعه‌دهندگان می‌توانند مشخص کنند مدل عصبی در چه بخش‌هایی از تصویر فعال باشد و چه میزان تغییری ایجاد کند. به این ترتیب، استودیوها می‌توانند اثر فناوری را روی بخش‌هایی مانند چهره شخصیت‌ها محدود کنند و تمرکز آن را روی محیط، نورپردازی، اشیا و متریال‌ها قرار دهند.

این موضوع از نظر طراحی بازی بسیار مهم است؛ زیرا DLSS 5 قرار نیست یک «فیلتر عمومی» باشد که تمام تصویر را بدون توجه به نظر سازنده تغییر دهد. کنترل نهایی همچنان در اختیار توسعه‌دهنده قرار دارد.

اولین آزمون واقعی؛ NBA 2K27

اولین بازی رسمی که DLSS 5 را دریافت می‌کند NBA 2K27 است و این فناوری از ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در نسخه رایانه شخصی آن در دسترس خواهد بود. برای فعال‌سازی آن نیز به درایور جدید Game Ready انویدیا نیاز است که هم‌زمان با عرضه منتشر می‌شود. کاربران پس از نصب درایور می‌توانند گزینه DLSS Neural Rendering را در تنظیمات گرافیکی بازی فعال کنند.

انتخاب NBA 2K27 برای نخستین نمایش عمومی DLSS 5 نیز اتفاقاً انتخاب هوشمندانه‌ای است. بازی‌های ورزشی به دلیل استفاده گسترده از مدل‌های انسانی، پوست، مو، لباس، نورپردازی استادیوم و دوربین‌های نزدیک، محیط مناسبی برای نمایش تفاوت‌های ظریف رندرینگ هستند.

انویدیا در نمایش‌های جدید نشان داده است که DLSS 5 می‌تواند جزئیاتی مانند پراکندگی نور در پوست، نور روی موهای صورت و سایه‌های تماس روی لباس بازیکنان را طبیعی‌تر کند. به همین دلیل، تفاوت میان حالت فعال و غیرفعال فناوری در NBA 2K27 نسبت به نمایش‌های بحث‌برانگیز اولیه بسیار کنترل‌شده‌تر به نظر می‌رسد.

اما عدد ۳۷۰ فریم‌برثانیه یک نکته مهم دارد

یکی از جذاب‌ترین اعداد منتشرشده توسط انویدیا، ۳۷۰ فریم‌برثانیه در وضوح 4K با کارت RTX 5090 است. این رقم در نگاه اول بسیار عجیب به نظر می‌رسد؛ اما نباید آن را به معنای رندر واقعی ۳۷۰ فریم در هر ثانیه دانست.

این عدد حاصل ترکیب چند فناوری مختلف DLSS است: Super Resolution، Neural Rendering و Multi Frame Generation. در حالت 6X Multi Frame Generation، تعداد زیادی از فریم‌های نهایی توسط هوش مصنوعی ساخته می‌شوند و تنها بخشی از آنها به‌صورت مستقیم توسط GPU رندر شده‌اند.

برای همین، نرخ فریم نمایش‌داده‌شده روی صفحه و نرخ فریمی که موتور بازی واقعاً رندر می‌کند دو عدد متفاوت هستند. تحلیل TechSpot از نتایج انویدیا نشان می‌دهد که در سناریوی 4K، عدد ۳۷۰ فریم‌برثانیه در واقع می‌تواند با نرخ رندر پایه‌ای بسیار پایین‌تر همراه باشد؛ به بیان دیگر، بخش بزرگی از این ۳۷۰ فریم از طریق Frame Generation ساخته می‌شود.

این موضوع به خودی خود ایراد محسوب نمی‌شود؛ Frame Generation اساساً برای همین طراحی شده است. اما هنگام مقایسه عملکرد کارت‌های گرافیک باید میان Render FPS و Displayed FPS تفاوت قائل شد.

انویدیا علاوه بر RTX 5090، اعداد دیگری نیز منتشر کرده است. در وضوح 1440p و تنظیمات Ultra همراه با Ray Tracing، RTX 5090 به حداکثر ۵۹۰ فریم، RTX 5080 به ۴۱۰ فریم، RTX 5070 Ti به ۳۵۰ فریم و RTX 5070 به حدود ۲۶۰ فریم‌برثانیه می‌رسند.

حتی مهم‌تر اینکه DLSS 5 دیگر فناوری مخصوص کارت‌های پرچم‌دار نیست. انویدیا اعلام کرده این فناوری پس از بهینه‌سازی‌های گسترده روی RTX 5060 نیز اجرا می‌شود؛ همان کارتی که در نمایش‌های اولیه فاصله بسیار زیادی با سخت‌افزار موردنیاز DLSS 5 داشت. در آزمایش رسمی، RTX 5060 در وضوح 1080p، تنظیمات High و Ray Tracing فعال، با DLSS Super Resolution در حالت Quality و 6X Multi Frame Generation به ۲۵۸ فریم‌برثانیه رسید.

از دو RTX 5090 تا یک RTX 5060

شاید جالب‌ترین بخش پیشرفت DLSS 5 طی چند ماه گذشته، نه خود کیفیت تصویر بلکه کاهش هزینه اجرای آن باشد.

انویدیا هنگام نمایش اولیه فناوری در ماه مارس برای اجرای DLSS 5 از دو کارت RTX 5090 استفاده کرده بود. اکنون این شرکت می‌گوید پس از شش ماه بهینه‌سازی، DLSS 5 روی یک GPU واحد اجرا می‌شود و برای تمام کارت‌های RTX 50 دسکتاپ و لپ‌تاپ در دسترس خواهد بود. انویدیا این مسیر را معادل حدود ۵ برابر افزایش عملکرد در اجرای خود فناوری توصیف می‌کند.

با این حال، هزینه پردازشی DLSS 5 هنوز موضوع مهمی است. گزارش‌های آزمایش و بررسی‌های اولیه نشان می‌دهند فعال‌کردن Neural Rendering می‌تواند نرخ رندر پایه را به شکل محسوسی کاهش دهد و در برخی سناریوها هزینه پردازشی آن به حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد برسد. بنابراین DLSS 5 بیشتر شبیه یک معامله است: کاربر بخشی از توان خام GPU را در اختیار مدل عصبی قرار می‌دهد تا در مقابل، کیفیت بصری بسیار بالاتری دریافت کند.

در همین نقطه پرسش اصلی درباره آینده DLSS 5 شکل می‌گیرد: آیا افزایش کیفیت تصویر آن‌قدر محسوس است که چنین هزینه‌ای را توجیه کند؟

پاسخ هنوز قطعی نیست. برخی بررسی‌های عملی جدید از NBA 2K27 جهش قابل‌توجه کیفیت تصویر را گزارش کرده‌اند، درحالی‌که منتقدان همچنان نسبت به هزینه پردازشی و خطر بیش‌ازحد پردازش‌شدن تصویر تردید دارند.

DLSS 5 بیشتر از یک قابلیت گرافیکی است

اهمیت DLSS 5 در نهایت به افزایش چند ده فریم‌برثانیه محدود نمی‌شود. انویدیا عملاً در حال تغییر بخشی از فلسفه رندرینگ بازی‌ها است.

در مدل سنتی، هرچه توسعه‌دهنده بخواهد نورپردازی، سایه، انعکاس، پراکندگی نور روی پوست و واکنش متریال‌ها دقیق‌تر باشد، باید توان محاسباتی بیشتری صرف کند. DLSS 5 تلاش می‌کند بخشی از این بار را از مسیر محاسبات سنتی به یک مدل عصبی منتقل کند.

این تغییر می‌تواند به معنای آن باشد که در آینده، توسعه‌دهندگان بازی الزاماً مجبور نباشند تمام جزئیات بصری را با روش‌های کلاسیک و بسیار پرهزینه محاسبه کنند. در عوض، موتور بازی می‌تواند اطلاعات ساختاری صحنه را در اختیار مدل عصبی قرار دهد و مدل بخشی از تصویر نهایی را با هزینه‌ای متفاوت تولید کند.

البته این آینده هنوز به‌طور کامل اثبات نشده است. DLSS 5 در روزهای ابتدایی عرضه قرار دارد و NBA 2K27 تنها اولین نمونه رسمی آن است. بازی‌های دیگری که پیش‌تر در ارتباط با DLSS 5 مطرح شده بودند هنوز به مرحله عرضه عمومی این فناوری نرسیده‌اند. بنابراین مشخص نیست توسعه‌دهندگان تا چه اندازه حاضر خواهند شد بخشی از فرآیند نهایی تولید تصویر بازی خود را به یک مدل عصبی وابسته کنند.

در نتیجه، DLSS 5 را می‌توان یکی از جاه‌طلبانه‌ترین تلاش‌های انویدیا برای ادغام هوش مصنوعی با موتور رندر بازی دانست؛ فناوری‌ای که می‌خواهد مرز میان رندر واقعی و تصویر بازسازی‌شده توسط هوش مصنوعی را بیش از هر زمان دیگری کمرنگ کند. نخستین نسخه تجاری آن از ۳ سپتامبر با NBA 2K27 آغاز می‌شود و حالا باید دید گیمرها در عمل، کیفیت جدید تصویر را به هزینه پردازشی آن ترجیح خواهند داد یا نه.

جمع‌بندی : 

معرفی رسمی DLSS 5 توسط انویدیا نشان‌دهنده تغییر پارادایم رندرینگ در صنعت بازی‌های ویدئویی است؛ جایی که هوش مصنوعی نه صرفاً یک ابزار افزایش وضوح، بلکه جزئی فعال از فرآیند خلق تصویر، نور و متریال‌های بصری می‌شود. با وجود چالش‌های مرتبط با هزینه پردازش پایه و انحصاری بودن روی معماری جدید، روند سریع بهینه‌سازی این فناوری نشان می‌دهد که آینده گرافیک کامپیوتر گره خورده با پردازش‌های عصبی و هدایت هوشمند داده‌های سه‌بعدی است.

———————————————————————————

• نکات کلیدی:

• معرفی رسمی DLSS 5 بر پایه فناوری رندرینگ عصبی هدایت‌شده با داده‌های سه‌بعدی (3D-Guided Neural Rendering).

• عرضه اولیه از ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ هم‌زمان با بازی NBA 2K27 و انحصاری برای سری RTX 50 و سرویس GeForce NOW.

• بازسازی پیشرفته تعامل نور با پوست، مو، لباس و ایجاد پراکندگی زیرسطحی و سایه‌های دقیق تماسی.

• امکان کنترل کامل دستوری و تعیین‌پذیر بودن (Determinism) توسط توسعه‌دهندگان برای حفظ سبک هنری بازی.

• ارائه نرخ فریم تا ۳۷۰ فریم‌برثانیه در 4K روی RTX 5090 با ترکیب تکنولوژی‌های Super Resolution و Multi Frame Generation.

• کاهش ۵ برابری بار پردازشی طی شش ماه و امکان اجرای فناوری روی کارت میان‌رده RTX 5060 در وضوح 1080p.

• نکات تکمیلی:

• تفاوت بنیادی نرخ فریم رندرشده واقعی (Render FPS) و نرخ فریم نمایشی (Displayed FPS) ناشی از تکنیک‌های Multi Frame Generation.

• افت ۵۰ تا ۶۰ درصدی نرخ رندر پایه در برخی سناریوها به‌دلیل هزینه سنگین پردازش مدل عصبی.

• عدم تغییر هندسه و بافت‌های اصلی بازی توسط هوش مصنوعی و وابستگی کامل خروجی به داده‌های ورودی موتور بازی.

• نتیجه گیری:

فناوری DLSS 5 انویدیا نقطه‌عطفی در تاریخ رندرینگ گرافیک کامپیوتر محسوب می‌شود که مرز میان رندر محاسباتی سنتی و تولید هوشمند محتوای بصری را کمرنگ کرده است. اگرچه چالش‌هایی نظیر افت نرخ رندر پایه و انحصار سخت‌افزاری همچنان بحث‌برانگیز هستند، اما امکان بازسازی واقعی نور و متریال‌ها می‌تواند مسیر توسعه گرافیکی بازی‌های آینده را به‌کلی تغییر دهد.

• پرسش‌های تحقیقاتی بیشتر:

• انحصار سخت‌افزاری DLSS 5 روی کارت‌های سری RTX 50 چه تأثیری بر جامعه گیمرها و بازار کارت‌های گرافیک نسل قبل (مانند RTX 40 و 30) خواهد گذاشت؟

• تا چه حد مادهای مستقل (Modding) یا ابزارهای متن‌باز می‌توانند قابلیت‌های رندرینگ عصبی شبیه به DLSS 5 را روی سخت‌افزارهای قدیمی‌تر یا کارت‌های رقیب (AMD/Intel) شبیه‌سازی کنند؟

• آیا وابستگی روزافزون موتورهای بازی به هوش مصنوعی برای تولید نورپردازی و متریال، باعث کاهش تمایل توسعه‌دهندگان به بهینه‌سازی سنتی بازی‌ها خواهد شد؟

• چالش‌های اخلاقی و حقوقی احتمالی در خصوص تغییر چهره و آناتومی دیجیتالی بازیگران یا شخصیت‌های واقعی اسکن‌شده در بازی‌های ورزشی/سینمایی توسط مدل‌های عصبی چیست؟

• سخن پایانی نویسنده :

به عنوان یک علاقه‌مند به دنیای سخت‌افزار و بازی در ایران، وقتی جهش‌های شگفت‌انگیز فناوری‌هایی مانند DLSS 5 را دنبال می‌کنم، هم‌زمان احساس هیجان و نگرانی دارم. در بازاری مانند ایران که افزایش نرخ ارز و قیمت سرسام‌آور قطعات سخت‌افزاری، ارتقای سیستم به کارت‌های نسل جدید RTX 50 را برای بسیاری از گیمرها و حتی بازیسازان مستقل داخلی به یک خواب و خیال تبدیل کرده است، انحصار چنین فناوری‌های کلیدی می‌تواند فاصله کیفیت تجربه گیمینگ در ایران را با استانداردهای جهانی بیشتر کند. با این حال، بهینه‌سازی این فناوری برای کارت‌های میان‌رده‌ای مانند RTX 5060 و حتی ارائه آن روی سرویس‌های ابری مثل GeForce NOW بارقه امیدی است که نشان می‌دهد شیوه‌های نوین پردازش ابری و هوش مصنوعی شاید در آینده بتوانند دسترسی به گرافیک نسل بعدی را برای جامعه گیمرهای ایرانی هموارتر کنند

منبع : NVIDIA Newsroom – معرفی DLSS 5 و فناوری RTX Neural Rendering 

منبع : NVIDIA Developer – DLSS 5 / Neural Rendering 

منبع : The Verge – بررسی DLSS 5 و نخستین تجربه با NBA 2K27

منبع : Digital Trends – تاریخ عرضه و عملکرد DLSS 5 در NBA 2K27

 

در مجله سایبرلایف بخوانید